EOV: από την εφαρμογή μιας πρακτικής στην παρακολούθηση του αποτελέσματος

Τι αλλάζει πραγματικά στη γη;

Μια αλλαγή στη διαχείριση αποκτά οικολογική σημασία όταν μπορούμε να παρακολουθήσουμε το αποτέλεσμά της. Το Ecological Outcome Verification (EOV), που μπορούμε να αποδώσουμε ως «Επαλήθευση Οικολογικών Αποτελεσμάτων», είναι το πρωτόκολλο του Savory Institute για αυτή την παρακολούθηση. Εξετάζει την πορεία της βιοποικιλότητας, του εδάφους και βασικών λειτουργιών του οικοσυστήματος: του κύκλου του νερού, της κυκλοφορίας των θρεπτικών στοιχείων, της ροής ενέργειας και της δυναμικής των βιολογικών κοινοτήτων.[1]

Η λογική του είναι να συνδέει τις αποφάσεις του παραγωγού με την εξέλιξη του αγρού. Η εφαρμογή μιας πρακτικής, όπως η τμηματική βόσκηση, δεν αρκεί από μόνη της για να θεωρηθεί ότι η γη αναγεννάται. Χρειάζεται να καταγραφεί η κατεύθυνση της αλλαγής και να χρησιμοποιηθούν τα δεδομένα για τις επόμενες αποφάσεις διαχείρισης.[1]

Η ετήσια παρατήρηση στο πεδίο

Η βραχυπρόθεσμη παρακολούθηση, Short-Term Monitoring (STM), γίνεται κάθε χρόνο κατά την περίοδο ανάπτυξης της βλάστησης. Εξετάζονται, μεταξύ άλλων, η ζωντανή φυτοκάλυψη, οι ομάδες φυτών, τα φυτικά υπολείμματα στην επιφάνεια, η αποσύνθεση της κοπριάς, το γυμνό έδαφος και ενδείξεις διάβρωσης από νερό ή άνεμο. Οι βαθμολογίες των δεικτών συνθέτουν τον Ecological Health Index (EHI), έναν δείκτη οικολογικής κατάστασης.[2]

Η αξιολόγηση λαμβάνει υπόψη το κλίμα, το έδαφος και τη φυσική βλάστηση κάθε περιοχής. Για παράδειγμα, ένα ξηρό λιβάδι δεν αναμένεται να έχει την ίδια πυκνή βλάστηση με ένα λιβάδι σε υγρότερο κλίμα. Για να εκτιμηθεί η κατάστασή του, συγκρίνεται με εκτάσεις της ίδιας περιοχής όπου το έδαφος και η βλάστηση βρίσκονται σε καλή κατάσταση. Έτσι, κρίνουμε την πρόοδό του με βάση όσα μπορεί να υποστηρίξει ο συγκεκριμένος τόπος.[3]

Μετρήσεις που χρειάζονται περισσότερο χρόνο

Η μακροπρόθεσμη παρακολούθηση, Long-Term Monitoring (LTM), καταγράφεται στην αρχική αποτύπωση και επαναλαμβάνεται ανά πενταετία. Περιλαμβάνει ποσοτικά στοιχεία για τον εδαφικό άνθρακα, τη σύνθεση της βλάστησης, τη βιοποικιλότητα και τη διήθηση του νερού. Συνδυάζει δειγματοληψίες εδάφους με μόνιμες θέσεις παρακολούθησης και φωτογραφικής καταγραφής.[2]

Οι δύο χρονικές κλίμακες συμπληρώνουν η μία την άλλη. Οι ετήσιες παρατηρήσεις δίνουν ενδείξεις χρήσιμες για έγκαιρες αποφάσεις, ενώ οι αναλυτικότερες μετρήσεις καταγράφουν αλλαγές που εξελίσσονται βραδύτερα. Επομένως, η ετήσια επίσκεψη δεν σημαίνει ότι γίνονται κάθε χρόνο όλες οι εργαστηριακές αναλύσεις.[4]

Τι έχει εξεταστεί επιστημονικά;

Σε μελέτη του 2019, οι Xu και συνεργάτες εξέτασαν τον EHI σε 44 κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις, σε δύο οικολογικές περιοχές της Παταγονίας. Ο δείκτης παρουσίασε θετικές συσχετίσεις με τον πλούτο φυτικών ειδών, τη ζωντανή φυτοκάλυψη και τη βοσκοϊκανότητα, και αρνητική συσχέτιση με το γυμνό έδαφος. Οι συγγραφείς τον αξιολόγησαν ως χρήσιμο εργαλείο ετήσιας παρακολούθησης λιβαδικών εκτάσεων.[5]

Η μελέτη αφορά τον συγκεκριμένο δείκτη και τις συγκεκριμένες περιοχές. Υποστηρίζει τη χρησιμότητά του ως εργαλείου παρακολούθησης· δεν αποτελεί απόδειξη ότι κάθε πρακτική διαχείρισης θα επιφέρει το ίδιο αποτέλεσμα σε οποιονδήποτε αγρό.[5]

Από την καταγραφή στην επαλήθευση

Η επίσημη διαδικασία περιλαμβάνει διαπιστευμένους παρατηρητές και επαληθευτές που γνωρίζουν την περιοχή, καθώς και έλεγχο των δεδομένων σε περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο. Όταν τα αποτελέσματα τεκμηριώνουν θετική οικολογική πορεία, οι εκμεταλλεύσεις μπορούν να συνδεθούν με το δίκτυο επαληθευμένων προμηθευτών του Land to Market. Το πρόγραμμα συνδέει παραγωγούς με αγοραστές που αναζητούν προϊόντα από γη της οποίας η αναγέννηση παρακολουθείται και επαληθεύεται.[6]

Η καταγραφή οικολογικών δεικτών από έναν παραγωγό ή μια ερευνητική ομάδα είναι χρήσιμη για τη διαχείριση. Για επίσημη επαλήθευση EOV και χρήση της σχετικής εμπορικής σήμανσης χρειάζεται συμμετοχή στην προβλεπόμενη διαδικασία του φορέα.[6]

Μπορεί να εφαρμοστεί σε ελαιώνα;

Το τρέχον δημόσιο εγχειρίδιο περιλαμβάνει φυσικούς και σπαρμένους βοσκότοπους, βοσκούμενους οπωρώνες, δασολιβαδικά συστήματα και μικτά συστήματα κτηνοτροφίας με καλλιέργειες ή δασικές εκτάσεις. Τα αμιγώς καλλιεργητικά συστήματα δεν περιλαμβάνονται σήμερα στην περιγραφή του. Για έναν ελαιώνα που συνδυάζεται με ζώα, αυτή η διάκριση δημιουργεί μια δυνατότητα διερεύνησης της καταλληλότητας του πρωτοκόλλου, η οποία χρειάζεται να εξεταστεί με τον αρμόδιο φορέα και τα δεδομένα του αγρού.[1]