Ο Δημήτρης Φαναριώτης και η Ευγενία Βιτουλαδίτη ολοκλήρωσαν τα Foundation Courses του Soil Food Web School. Η κοινή αυτή βάση γνώσης ενισχύει τη δουλειά του Βιο7 και του ΕΛΚΕΑΓΕ.
Ο J. I. Rodale και η διάδοση της βιολογικής γεωργίας στις ΗΠΑ· ο γιος του Robert και η αναγεννητική βιολογική συνέχεια. Με την ιστορική συνέντευξη USDA του 1989.
Αναγεννούμε τις λειτουργίες που στηρίζουν τη ζωή και την παραγωγή: το τροφικό πλέγμα του εδάφους, τη δομή του, την κυκλοφορία των θρεπτικών στοιχείων και τη διαχείριση του νερού. Η αναγεννητική γεωργία συνδέει αυτές τις λειτουργίες με πρακτικές που αυξάνουν, αντί να μειώνουν, τη συγκράτηση του άνθρακα στο έδαφος.
Από το 1981, το Rodale Institute συγκρίνει βιολογικά και συμβατικά συστήματα καλλιέργειας στα ίδια πειραματικά αγροτεμάχια. Η διάρκεια του Farming Systems Trial επιτρέπει να παρακολουθούμε τι αλλάζει στο έδαφος, στην παραγωγή και στη διαχείριση των πόρων μέσα σε δεκαετίες.
Πώς αλλάζει ένα έδαφος όταν διαφορετικά συστήματα καλλιέργειας εφαρμόζονται επί δεκαετίες; Το πείραμα DOK, στην Ελβετία, συγκρίνει βιοδυναμική, βιολογική και συμβατική γεωργία, παρακολουθώντας την παραγωγή και τις λειτουργίες του εδάφους.
Η διαχείριση της φυτοκάλυψης μπορεί να αφήνει τη φυτική μάζα πάνω στο έδαφος, περιορίζοντας τις επεμβάσεις που αναμοχλεύουν το χώμα. Ένα εργαλείο που χρησιμοποιείται γι’ αυτό είναι το roller-crimper: ένας κύλινδρος με μεταλλικές νευρώσεις που πλαγιάζει τα φυτά και τσακίζει τους βλαστούς τους.
Στο βιβλίο Dirt to Soil, ο Gabe Brown περιγράφει τη μετάβαση της οικογενειακής του εκμετάλλευσης στη Βόρεια Ντακότα προς μια γεωργία με επίκεντρο την αναγέννηση του εδάφους. Η διαδρομή συνδυάζει καλλιέργειες, φυτοκάλυψη και κτηνοτροφία, με στόχο τη βελτίωση των λειτουργιών του αγροοικοσυστήματος.
Ο Rick Clark, παραγωγός πέμπτης γενιάς από την Ιντιάνα των ΗΠΑ, συνδυάζει τη βιολογική γεωργία με την ακαλλιέργεια και τη συστηματική χρήση φυτοκάλυψης. Στην προσέγγισή του, η φροντίδα του εδάφους αποτελεί τη βάση για τη διαχείριση της παραγωγής και τη μείωση των εξωτερικών εισροών.
Η ποιότητα μιας καλλιέργειας περιλαμβάνει και τη σύνθεση του τροφίμου που παράγει: τα θρεπτικά στοιχεία και τις φυτικές ενώσεις που περιέχει. Το Rodale Institute εξετάζει πώς οι καλλιεργητικές πρακτικές συνδέονται με την υγεία του εδάφους και τη θρεπτική ποιότητα των λαχανικών.
Η οικονομική απόδοση μιας καλλιέργειας εξαρτάται από την παραγωγή, την αξία του προϊόντος και τις δαπάνες που απαιτούνται για να παραχθεί. Μια μεγαλύτερη συγκομιδή μπορεί να συνοδεύεται από υψηλότερο κόστος, περιορίζοντας το ποσό που τελικά μένει στον παραγωγό.
Το βιοκάρβουνο μπορεί να λειτουργήσει ως χώρος αποικισμού και ως φορέας μυκορριζικών μυκήτων. Έρευνες του Rodale Institute, του USDA και πανεπιστημίων εξετάζουν πώς αυτή η σχέση μπορεί να αξιοποιηθεί στην καλλιέργεια.
Γύρω από τις ζωντανές ρίζες αναπτύσσεται μια δραστήρια κοινότητα μικροοργανισμών. Οι ουσίες που απελευθερώνει το φυτό τροφοδοτούν αυτή τη ζωή και συνδέουν τη φωτοσύνθεση με τη θρέψη μέσα στο έδαφος.
Οι γαιοσκώληκες και τα αρθρόποδα τεμαχίζουν οργανικά υπολείμματα, μετακινούν υλικά και συμμετέχουν στις τροφικές σχέσεις του εδάφους. Η δράση τους συνδέει τη μικροβιολογία με τη δομή, το νερό και τη θρέψη των φυτών.
Πολλοί νηματώδεις τρέφονται με βακτήρια, μύκητες ή άλλους οργανισμούς και συμμετέχουν στη θρέψη των φυτών. Η τροφική τους ομάδα μάς βοηθά να κατανοούμε τον ρόλο τους στο έδαφος.
Τα πρωτόζωα καταναλώνουν βακτήρια και συμμετέχουν στην απελευθέρωση θρεπτικών στοιχείων. Στο εδαφικό τροφικό πλέγμα συνδέουν τη μικροβιακή βιομάζα με τη θρέψη των φυτών και με μεγαλύτερους οργανισμούς.
Οι μύκητες μετατρέπουν οργανικά υπολείμματα, ενσωματώνουν άνθρακα στη βιομάζα τους και συγκρατούν θρεπτικά στοιχεία. Οι μυκορριζικοί μύκητες διευρύνουν την περιοχή από την οποία οι ρίζες προσλαμβάνουν θρεπτικά στοιχεία, με τις λεπτές υφές τους. Η δράση τους αποτελεί σημαντικό μέρος ενός λειτουργικού εδαφικού τροφικού πλέγματος.
Τα βακτήρια συμμετέχουν στην αποδόμηση της οργανικής ύλης, στη συγκράτηση και στην κυκλοφορία των θρεπτικών στοιχείων, ειδικότερα του αζώτου, και στη δημιουργία εδαφικής δομής. Η συνεργασία τους με τις ρίζες και τους άλλους οργανισμούς του τροφικού πλέγματος συνδέει τη μικροσκοπική ζωή με τη θρέψη των φυτών.
Βακτήρια, μύκητες, πρωτόζωα, νηματώδεις και μεγαλύτεροι οργανισμοί συνδέονται σε ένα ζωντανό δίκτυο. Καθώς τρέφονται και αλληλεπιδρούν, μετατρέπουν την οργανική ύλη, απελευθερώνουν θρεπτικά στοιχεία και διαμορφώνουν το έδαφος όπου αναπτύσσονται οι ρίζες.
Κάτω από την επιφάνεια του εδάφους, η ρίζα της ελιάς μπορεί να συνεργάζεται με μυκορριζικούς μύκητες. Το φυτό τους προσφέρει τροφή και οι λεπτές υφές τους διευρύνουν την περιοχή από την οποία αντλούνται θρεπτικά στοιχεία.
Μια σταγόνα από κατάλληλα προετοιμασμένο δείγμα μάς επιτρέπει να παρατηρήσουμε τη ζωή του εδάφους και του κομπόστ. Βακτήρια, μυκητιακές υφές, πρωτόζωα και νηματώδεις αποκαλύπτουν έναν κόσμο που συμμετέχει στην αποδόμηση της οργανικής ύλης και στην κυκλοφορία των θρεπτικών στοιχείων.
Η μέθοδος Johnson–Su συνδυάζει παθητικό αερισμό, σταθερή υγρασία και μακρά ωρίμανση. Στόχος είναι η παραγωγή κομπόστ με πλούσια μικροβιακή κοινότητα, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον βιολογικό εμβολιασμό του εδάφους.
Το κομπόστ μπορεί να συμβάλει στην προστασία των φυτών από παθογόνα του εδάφους. Η αποτελεσματικότητά του συνδέεται με τη βιολογία του, το συγκεκριμένο παθογόνο και την καλλιέργεια στην οποία εφαρμόζεται.
Οι γαιοσκώληκες συνεργάζονται με τους μικροοργανισμούς και μετατρέπουν οργανικά υπολείμματα σε υλικό χρήσιμο για το έδαφος και τα φυτά. Η μέθοδος χρειάζεται ήπιες θερμοκρασίες, υγρασία, οξυγόνο και κατάλληλη τροφοδοσία.
Μετά τη θερμή φάση, η ζωή στον σωρό συνεχίζει να εξελίσσεται. Η σωστή διαχείριση της ωρίμανσης και η μικροσκοπική παρακολούθηση μας βοηθούν να αξιολογήσουμε το κομπόστ που θα μεταφέρουμε στο έδαφος.
Η θερμόφιλη κομποστοποίηση μετατρέπει οργανικά υπολείμματα σε ένα σταθερό υλικό με ζωντανή μικροβιακή κοινότητα. Η σωστή σύνθεση του σωρού, η υγρασία, ο αερισμός και οι αναστροφές καθορίζουν την πορεία από τα αρχικά υλικά μέχρι το ώριμο κομπόστ.
Η κομποστοποίηση υπολειμμάτων καφέ συνδέει τη ζωή στην πόλη με την αναγέννηση του εδάφους. Όμως δεν τα ρίχνουμε σκέτα. Χρησιμοποιούμε τα κατακάθια μόνο ως μέρος ώριμου κομπόστ, μετά από σωστή κομποστοποίηση με ίση ποσότητα ξυλωδών υλικών.
Το εκχύλισμα και το τσάι κομπόστ είναι δύο τρόποι να μεταφέρουμε στο νερό συστατικά και μικροοργανισμούς του κομπόστ. Η διαφορά βρίσκεται κυρίως στη διαδικασία παρασκευής και στον στόχο της εφαρμογής.
Η παραγωγή ελαιολάδου αφήνει πίσω της οργανικά υπολείμματα που μπορούν, μετά από κατάλληλη κομποστοποίηση, να επιστρέψουν στον ελαιώνα. Έτσι, μέρος του άνθρακα και των θρεπτικών στοιχείων που απομακρύνθηκαν με τη συγκομιδή αξιοποιείται ξανά για τη βελτίωση του εδάφους.
Η φυτοκάλυψη προστατεύει το έδαφος του ελαιώνα από τη βροχή και περιορίζει τη διάβρωση. Μια επταετής δοκιμή στην Ισπανία δείχνει πόσο μπορεί να αλλάξει το αποτέλεσμα όταν η επιφάνεια παραμένει καλυμμένη.
Η βροχή αποκτά μεγαλύτερη αξία για την καλλιέργεια όταν το νερό εισχωρεί στο έδαφος, αντί να κυλά στην επιφάνεια παρασύροντας χώμα και θρεπτικά στοιχεία. Η φυτοκάλυψη, οι ζωντανές ρίζες και η δραστηριότητα των οργανισμών του εδάφους συμβάλλουν στη δημιουργία της δομής που επιτρέπει αυτή τη διαδρομή.
Η φυτοκάλυψη προστατεύει το έδαφος, τροφοδοτεί τη μικροβιακή ζωή και συμβάλλει στη διατήρηση της δομής του. Στον μεσογειακό ελαιώνα, η διαχείρισή της χρειάζεται να συνδυάζει αυτά τα οφέλη με τη διαθεσιμότητα του νερού για τις ελιές, ιδιαίτερα καθώς πλησιάζει η ξηρή περίοδος.
Τα κλαδιά και τα φύλλα που προκύπτουν από το κλάδεμα αποτελούν οργανικό υλικό που μπορεί να επιστρέψει στον ελαιώνα. Με τον θρυμματισμό και την κατανομή τους στην επιφάνεια, προσφέρουν κάλυψη στο έδαφος και πρώτη ύλη για τους οργανισμούς που αποδομούν τα φυτικά υπολείμματα.
Η αναγέννηση του εδάφους χρειάζεται παρακολούθηση σε βάθος χρόνου. Οι πολυετείς δοκιμές μάς επιτρέπουν να εξετάζουμε μαζί την οργανική ύλη, τις ιδιότητες του εδάφους και την ανταπόκριση των δέντρων.
Η τμηματική βόσκηση (managed grazing) είναι το πιο γνωστό μέρος της προσέγγισης του Savory. Το πλαίσιο περιλαμβάνει επίσης οικονομικό σχεδιασμό, υποδομές και οικολογική παρακολούθηση.
Η Diana Rodgers και ο Robb Wolf θέτουν περιβαλλοντικά, διατροφικά και ηθικά ερωτήματα για το κρέας. Αναγεννητική βόσκηση για αναδάσωση, αποθήκευση άνθρακα στη γη και μείωση εκπομπών μεθανίου.
Η σχεδιασμένη βόσκηση συνδέει την παρουσία των ζώων με την ανάπτυξη της βλάστησης. Εξετάζει πότε θα βοσκηθεί μια έκταση, για πόσο χρόνο και πότε τα φυτά θα είναι έτοιμα να βοσκηθούν ξανά. Η περίοδος ανάμεσα στις επεμβάσεις αποτελεί βασικό μέρος της διαχείρισης.
Η προσαρμοστική βόσκηση οργανώνει τις μετακινήσεις των ζώων σύμφωνα με τη βλάστηση και τις συνθήκες της έκτασης. Μια μελέτη του W. Richard Teague και των συνεργατών του, δημοσιευμένη το 2011, εξέτασε τη σχέση αυτής της διαχείρισης με την κατάσταση του εδάφους και των φυτών.
Το κλιματικό αποτύπωμα της κτηνοτροφίας περιλαμβάνει τις εκπομπές από τα ζώα, τις ζωοτροφές, την κοπριά και την ενέργεια. Στα συστήματα βόσκησης, η μεταβολή του εδαφικού άνθρακα μπορεί επίσης να επηρεάζει το τελικό ισοζύγιο.
Τα δασολιβαδικά συστήματα, silvopasture συνδυάζουν δέντρα, βοσκήσιμη βλάστηση και ζώα στην ίδια έκταση, με κοινό σχεδιασμό της διαχείρισής τους. Αποτελούν μορφή αγροδασοπονίας, στην οποία κάθε μέρος του συστήματος επηρεάζει τη λειτουργία των υπόλοιπων.
Οι καλλιέργειες εδαφοκάλυψης τροφοδοτούν τη ζωή του εδάφους με ριζικές εκκρίσεις και οργανικά υπολείμματα. Η επιλογή των φυτών επηρεάζει τόσο την ποσότητα όσο και τη μορφή του άνθρακα που συσσωρεύεται στο έδαφος.
Ο άνθρακας φτάνει στο έδαφος μέσα από τα φυτά και την οργανική ύλη. Η κατάλληλη διαχείριση μπορεί να αυξήσει το απόθεμά του, με οφέλη για το έδαφος και το κλίμα. Το μέγεθος και η διάρκεια αυτής της αύξησης χρειάζονται μετρήσεις.
Η οργανική ουσία του εδάφους περιλαμβάνει υλικά σε διαφορετικές καταστάσεις: ζωντανούς οργανισμούς, πρόσφατα φυτικά και ζωικά υπολείμματα, υλικά που αποδομούνται και οργανικές ενώσεις που παραμένουν περισσότερο χρόνο στο έδαφος.
Ο άνθρακας εισέρχεται στο έδαφος με τις ρίζες, τις εκκρίσεις τους και τα οργανικά υπολείμματα. Οι μικροοργανισμοί μετασχηματίζουν αυτά τα υλικά, συμμετέχοντας τόσο στην αποδόμησή τους όσο και στη δημιουργία οργανικής ύλης που μπορεί να παραμείνει περισσότερο χρόνο στο έδαφος.
Με τη φωτοσύνθεση, τα φυτά δεσμεύουν διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα και παράγουν οργανικές ενώσεις. Μέρος αυτού του άνθρακα μεταφέρεται κάτω από το έδαφος, όπου τροφοδοτεί τις ρίζες και τους οργανισμούς που συνδέονται μαζί τους.
Η ανάκαμψη του εδάφους φαίνεται στη ζωή που φιλοξενεί, στο νερό που απορροφά και στις ρίζες που μπορεί να στηρίξει. Με αρχικές και επαναλαμβανόμενες μετρήσεις παρακολουθούμε πώς αλλάζουν αυτές οι λειτουργίες μετά τις εφαρμογές μας.
Το Ecological Outcome Verification (EOV) του Savory Institute παρακολουθεί πώς αλλάζουν το έδαφος, η βλάστηση και οι λειτουργίες του οικοσυστήματος. Με ετήσιες παρατηρήσεις και αναλυτικότερες μετρήσεις ανά πενταετία, συνδέει τη διαχείριση της γης με τα αποτελέσματά της.
Το O.R.A. (Organic Regenerative Agriculture) είναι το πρότυπο Βιολογικής Αναγεννητικής Γεωργίας που αναπτύχθηκε από το Ινστιτούτο Οικολογικής Γεωργίας ΔΗΩ και πιστοποιείται από τον οργανισμό ΔΗΩ.
Το Regenerative Organic Certified® είναι πρόγραμμα πιστοποίησης της Regenerative Organic Alliance. Βασίζεται σε τρεις πυλώνες: υγεία εδάφους και διαχείριση γης, ευζωία ζώων και δίκαιη μεταχείριση αγροτών και εργαζομένων.
Η ανάλυση φυτικού χυμού εξετάζει θρεπτικά στοιχεία στο υγρό που εξάγεται από συγκεκριμένους φυτικούς ιστούς. Μπορεί να προσφέρει πληροφορίες για τη θρεπτική κατάσταση του φυτού τη στιγμή της δειγματοληψίας και να βοηθήσει στην παρακολούθηση αλλαγών κατά την καλλιεργητική περίοδο.
Η θρέψη των φυτών συνδέεται με τη δραστηριότητα των οργανισμών που μετασχηματίζουν την οργανική ύλη και απελευθερώνουν θρεπτικά στοιχεία. Ο εδαφολόγος Rick Haney, ερευνητής του USDA Agricultural Research Service, ανέπτυξε μια μέθοδο εδαφικής ανάλυσης που συνδυάζει χημικές μετρήσεις με δείκτες αυτής της βιολογικής δραστηριότητας.
Τι βρήκε η ανάλυση 1.233 περιβαλλοντικών ισχυρισμών και πώς συνδέεται με την ανάγκη τεκμηρίωσης στην αναγεννητική γεωργία. Η μελέτη δεν αφορά αποκλειστικά αναγεννητικούς ισχυρισμούς.
Το πρόγραμμα καλαμποκιού στην Αϊόβα θέτει στο επίκεντρο την κριτική για τη χημική εξάρτηση της γεωργίας. Οι καταγγελίες για το βιομηχανικό no-till, η υπόθεση πράσινου ξεπλύματος και τα στοιχεία που ζητούμε για να παρακολουθούμε τις πραγματικές αλλαγές.
Η λέξη «αναγεννητική» εμφανίζεται σε προϊόντα, εταιρικά προγράμματα και γεωργικές πρακτικές. Για να αξιολογήσουμε τι περιγράφει, εξετάζουμε τις αλλαγές στη διαχείριση και τα αποτελέσματά τους στο έδαφος, στη βιοποικιλότητα και στην παραγωγή.