Δεν αρκεί το υγρό έδαφος: η ξηρότητα του αέρα πιέζει όλο και περισσότερο τα φυτά

Δορυφορική ανάλυση τεσσάρων δεκαετιών δείχνει ότι η ατμοσφαιρική ζήτηση νερού αποκτά μεγαλύτερη επιρροή στη βλάστηση. Τι μετρά το VPD και γιατί αφορά την καλλιέργεια.

Δημοσίευση μελέτης: 2026-10-28 · Ανάρτηση: 30/10/2026

Η ξηρότητα του αέρα επηρεάζει ολοένα περισσότερο τη βλάστηση, ακόμη και καθώς η υγρασία του εδάφους παραμένει ο κυρίαρχος παράγοντας στις περισσότερες περιοχές. Μελέτη των Lingcheng Li και συνεργατών στο Nature Geoscience, με δορυφορικά δεδομένα 1982–2022, καταγράφει ενίσχυση της επιρροής του ελλείμματος πίεσης υδρατμών, του VPD. Το εύρημα προσθέτει μια κρίσιμη παράμετρο στον τρόπο που παρακολουθούμε την υδατική πίεση των φυτών. [1]

Τι δείχνουν τέσσερις δεκαετίες

Η ομάδα ανέλυσε μεταβολές στο πρασίνισμα της βλάστησης με τον δορυφορικό δείκτη NDVI και ένα πλαίσιο ερμηνεύσιμης τεχνητής νοημοσύνης. Στόχος ήταν να διαχωριστεί η επιρροή της εδαφικής υγρασίας από εκείνη της ατμοσφαιρικής ξηρότητας, δύο παραγόντων που συχνά μεταβάλλονται μαζί. [1]

Η επιρροή του VPD ενισχύθηκε με τον χρόνο, ενώ της εδαφικής υγρασίας εξασθένησε στη συγκεκριμένη σύγκριση. Περισσότερα οικοσυστήματα μετακινήθηκαν προς αυξανόμενο έλεγχο από την ατμόσφαιρα από όσα ακολούθησαν την αντίστροφη πορεία. Η ανάλυση αφορά μεταβολές του δορυφορικού πρασινίσματος σε παγκόσμια κλίμακα· δεν αποτελεί άμεση μέτρηση της απόδοσης κάθε καλλιέργειας. [1]

Το VPD συνδέει θερμοκρασία και υγρασία

Το VPD εκφράζει τη διαφορά ανάμεσα στην πίεση υδρατμών στον κορεσμό και στην πραγματική πίεση υδρατμών του αέρα. Δείχνει πόσο έντονα μπορεί η ατμόσφαιρα να ζητά νερό από την επιφάνεια των φύλλων. Για αυτό η θερμοκρασία και η σχετική υγρασία χρειάζεται να εξετάζονται μαζί. [2]

Όταν το VPD αυξάνεται, πολλά φυτά περιορίζουν το άνοιγμα των στομάτων τους, των μικροσκοπικών πόρων των φύλλων. Έτσι συγκρατούν νερό, αλλά περιορίζουν και την πρόσληψη CO₂ που χρειάζεται η φωτοσύνθεση. Η ανασκόπηση των Charlotte Grossiord και συνεργατών περιγράφει πώς παρατεταμένη πίεση μπορεί να μειώσει την ανάπτυξη και να επιβαρύνει την υδραυλική λειτουργία του φυτού. [2]

Γιατί περισσότερο πότισμα μπορεί να μην αρκεί

Το νερό στις ρίζες και η ατμοσφαιρική ζήτηση είναι δύο πλευρές της ίδιας διαδρομής. Η επάρκεια εδαφικού νερού δεν εξαλείφει αυτόματα την πίεση που ασκεί ένας θερμός και ξηρός αέρας. Η απόκριση διαφέρει ανά είδος, φυσιολογικά χαρακτηριστικά και συνδυασμό συνθηκών. Δεν υπάρχει μία τιμή VPD που να περιγράφει την καταλληλότητα όλων των καλλιεργειών. [2]

Τι κρατάμε για την παρακολούθηση της καλλιέργειας

Ως πρακτικό συμπέρασμα, η καταγραφή θερμοκρασίας και σχετικής υγρασίας στο ύψος της καλλιέργειας μπορεί να συμπληρώνει την παρακολούθηση της υγρασίας του εδάφους. Η συνδυασμένη εικόνα βοηθά να ερμηνεύουμε πότε τα φυτά πιέζονται και να αξιολογούμε παρεμβάσεις στο μικροκλίμα, χωρίς να αποδίδουμε κάθε σύμπτωμα αποκλειστικά στην άρδευση. Η νέα μελέτη δεν δοκίμασε συγκεκριμένο καλλιεργητικό πρωτόκολλο. [1, 2]

Πηγές και περισσότερα

  1. Li και συνεργάτες, Nature Geoscience, 28/10/2026: Vegetation increasingly controlled by atmospheric dryness rather than soil moisture
  2. Grossiord και συνεργάτες, New Phytologist, 2020: Plant responses to rising vapor pressure deficit