Βιολογικά μανιτάρια: τι αλλάζει στους κανόνες για τα υποστρώματα και το μυκήλιο

Ενημέρωση OMRI για το NOP Standards Manual, ισχύς από 10 Σεπτεμβρίου 2026 · Δημοσίευση:

Σύντομη έκδοση

Πλήρης έκδοση →

Ακούστε τη σύντομη έκδοση

Συνθετική αφήγηση JOY · Χαρά Κάλτσου, Gemma4GR · Πηγή · CC BY-NC 4.0.

Από τις 10 Σεπτεμβρίου 2026 η OMRI εφαρμόζει ενημερωμένες κατηγορίες αξιολόγησης για υλικά που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή βιολογικών μανιταριών, σύμφωνα με τις αμερικανικές απαιτήσεις NOP. Η αλλαγή αφορά τον τρόπο ταξινόμησης και αξιολόγησης των υποστρωμάτων, των μη βιολογικών γεωργικών συστατικών και του mushroom spawn· δεν αποτελεί γενική απαγόρευση των συνήθων υλικών καλλιέργειας.

Το υπόστρωμα μπορεί να περιλαμβάνει άχυρο, ξύλο ή άλλα φυτικά γεωργικά υλικά, με την προέλευση και τη μεταχείρισή τους να έχουν σημασία. Ο αμερικανικός κανονισμός προβλέπει ότι τα μη κομποστοποιημένα φυτικά υλικά πρέπει να είναι βιολογικά, εκτός αν τεκμηριώνεται πως δεν είναι εμπορικά διαθέσιμο ισοδύναμο βιολογικό υλικό. Ξύλο που δεν έχει υποστεί απαγορευμένη μετασυλλεκτική επεξεργασία αντιμετωπίζεται χωριστά.

Το spawn είναι φορέας που έχει αποικιστεί από μυκήλιο και χρησιμοποιείται για να εμβολιάσει το υπόστρωμα· δεν είναι απλώς συνώνυμο του μυκηλίου. Οι παραγωγοί και οι προμηθευτές πρέπει να τεκμηριώνουν τα συστατικά και την κατηγορία χρήσης. Η ημερομηνία συμμόρφωσης που αναφέρει το USDA είναι η 22α Μαρτίου 2027. Υπάρχει πρόταση κατάργησης του κανόνα, αλλά το USDA αναφέρει ότι οι παραγωγοί οφείλουν να συμμορφώνονται μέχρι να υπάρξει τελική κατάργηση. Πρόκειται για αμερικανικό πλαίσιο, όχι αυτομάτως για κανόνα της ΕΕ.

Πλήρης έκδοση

Σύντομη έκδοση ↑

Ακούστε την πλήρη έκδοση

Τι ανακοίνωσε η OMRI

Στις 15 Σεπτεμβρίου 2026 η OMRI ανακοίνωσε αλλαγές στο NOP Standards Manual, με ημερομηνία ισχύος 10 Σεπτεμβρίου 2026. Για την παραγωγή μανιταριών, η ενημέρωση προσθέτει ή διευκρινίζει κατηγορίες αξιολόγησης για μίγματα υποστρωμάτων, μη βιολογικά γεωργικά συστατικά και υλικά που σχετίζονται με το mushroom spawn. Η OMRI αλλάζει τον τρόπο που ταξινομεί εισροές στο ιδιωτικό της σύστημα αναθεώρησης ώστε να αντιστοιχεί στους κανόνες του USDA National Organic Program.

Συνθετική αφήγηση JOY · Χαρά Κάλτσου, Gemma4GR · Πηγή · CC BY-NC 4.0.

Αυτό δεν σημαίνει ότι απαγορεύονται συλλήβδην υλικά όπως άχυρο, πριονίδι ή ξυλοτεμάχια. Η αποδοχή εξαρτάται από την ακριβή πρώτη ύλη, την επεξεργασία, τον ρόλο της στο υπόστρωμα και τους όρους του κανονισμού. Η καταχώριση OMRI αφορά την αξιολόγηση στο αμερικανικό οργανικό πλαίσιο και δεν αποτελεί ευρωπαϊκή έγκριση.

Από τι αποτελείται ένα υπόστρωμα

Τα καλλιεργούμενα μανιτάρια αναπτύσσονται σε υπόστρωμα που μπορεί να περιέχει άχυρο, πριονίδι ή ξύλο, γεωργικά παραπροϊόντα και άλλα υλικά ανάλογα με το είδος και το σύστημα καλλιέργειας. Οι πρώτες ύλες μπορεί να έχουν διαφορετικό κανονιστικό καθεστώς: να είναι γεωργικά φυτικά συστατικά, επιτρεπόμενα μη γεωργικά υλικά ή υλικά που υπόκεινται σε συγκεκριμένες απαγορεύσεις και περιορισμούς.

Σύμφωνα με την αμερικανική ρύθμιση 7 CFR 205.210, τα μη κομποστοποιημένα φυτικά υλικά πρέπει να είναι βιολογικά, εκτός αν ο παραγωγός τεκμηριώσει στον Organic System Plan ότι ισοδύναμο βιολογικό υλικό δεν είναι εμπορικά διαθέσιμο. Χρειάζεται να υπάρχουν αρχεία για την αναζήτηση και τη διαθεσιμότητα, την αγορά, το είδος και την ποσότητα των υλικών. Ξύλο, πριονίδι, κορμοί και ξυλοτεμάχια μπορούν να χρησιμοποιηθούν εφόσον δεν έχουν υποστεί επεξεργασία με απαγορευμένες ουσίες μετά τη συγκομιδή τους. Όταν κομπόστ από φυτικά και ζωικά υλικά αποτελεί συστατικό, ισχύουν οι αντίστοιχες προϋποθέσεις κομποστοποίησης και τεκμηρίωσης.

Αυτοί είναι κανόνες NOP των ΗΠΑ. Δεν πρέπει να μεταφέρονται αυτομάτως σε παραγωγούς στην Ελλάδα. Οι ευρωπαϊκές απαιτήσεις, οι προδιαγραφές για πιστοποίηση και οι όροι για τα υλικά που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή μανιταριών πρέπει να ελέγχονται ξεχωριστά με τον αρμόδιο φορέα.

Mushroom spawn και μυκήλιο

Το μυκήλιο είναι το δίκτυο των υφών του μύκητα. Το mushroom spawn είναι καλλιεργητικό μέσο —για παράδειγμα, σπόροι ή άλλο κατάλληλο φορέα— που έχει ήδη αποικιστεί από μυκήλιο και χρησιμοποιείται για να εμβολιάσει το κύριο υπόστρωμα. Επομένως, το spawn περιέχει το μυκήλιο και τον φορέα του, ενώ το υπόστρωμα είναι η βασική μάζα στην οποία θα αναπτυχθεί η καλλιέργεια.

Ο κανόνας NOP προβλέπει ότι το spawn πρέπει να είναι βιολογικό, εκτός αν ο παραγωγός τεκμηριώσει ότι δεν είναι εμπορικά διαθέσιμο ισοδύναμο βιολογικό. Τα γεωργικά υλικά του μέσου παραγωγής υπόκεινται επίσης στους κανόνες και στις σχετικές εξαιρέσεις. Το μυκήλιο, από μόνο του, δεν κάνει αυτομάτως το μέσο βιολογικό. Ο παραγωγός χρειάζεται να παρακολουθεί την προέλευση των συστατικών και τη διαχείριση από τη στιγμή που το μυκήλιο έχει εφαρμοστεί στο μέσο.

Για τους προμηθευτές εισροών, η OMRI ανακοίνωσε ότι οι αιτήσεις και οι αναθεωρήσεις προϊόντων πρέπει να ευθυγραμμιστούν άμεσα με τις νέες κατηγορίες. Οι καλλιεργητές έχουν μεταβατική προθεσμία μέχρι τις 22 Μαρτίου 2027 σύμφωνα με την ημερομηνία συμμόρφωσης του USDA. Οι επιμέρους προθεσμίες και η διαδικασία επανεξέτασης προϊόντων πρέπει να επιβεβαιώνονται στην πιο πρόσφατη οδηγία OMRI και στην αρμόδια υπηρεσία πιστοποίησης.

Η πρόταση κατάργησης και η ισχύουσα προθεσμία

Το USDA έχει αναρτήσει πρόταση για κατάργηση του κανόνα ανάπτυξης αγοράς για μανιτάρια και τροφές κατοικίδιων. Η ύπαρξη πρότασης δεν ισοδυναμεί με τελική κατάργηση. Η ενημερωτική σελίδα του USDA αναφέρει ότι οι επιχειρήσεις πρέπει να συνεχίσουν να συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις και την προθεσμία της 22ας Μαρτίου 2027, εκτός αν και μέχρι να καταργηθεί ο κανόνας με τελική ενέργεια. Συνεπώς, ο παραγωγός πρέπει να παρακολουθεί επίσημη τελική δημοσίευση και όχι να θεωρεί ότι η πρόταση έχει ήδη αλλάξει το ισχύον καθεστώς.

Πηγές

• OMRI, NOP Standards Manual update, ισχύς από 10 Σεπτεμβρίου 2026

• USDA AMS, Market Development for Mushrooms and Pet Food — ημερομηνία συμμόρφωσης

• USDA AMS, πρόταση κατάργησης του κανόνα

• 7 CFR 205.210, απαιτήσεις για παραγωγή μανιταριών, επίσημη έκδοση GovInfo

• Τελικός κανόνας USDA, 23 Δεκεμβρίου 2024, Federal Register

• Κανονισμός (ΕΕ) 2021/1165, ενοποιημένο κείμενο