← Επιστροφή στα Αναγεννητικά Νέα
Νερό και ζωντανό έδαφος: πώς βελτιώνεται η διήθηση
Από το αρχείο · Εδαφική ζωή και διαχείριση νερού
Η βροχή αποκτά μεγαλύτερη αξία για την καλλιέργεια όταν το νερό εισχωρεί στο έδαφος, αντί να κυλά στην επιφάνεια παρασύροντας χώμα και θρεπτικά στοιχεία. Η φυτοκάλυψη, οι ζωντανές ρίζες και η δραστηριότητα των οργανισμών του εδάφους συμβάλλουν στη δημιουργία της δομής που επιτρέπει αυτή τη διαδρομή.
Η ζωή του εδάφους δημιουργεί χώρους για το νερό
Στο Soil Biology Primer, στο οποίο συμμετέχει ως συγγραφέας η Dr. Elaine Ingham, η εδαφική ζωή συνδέεται άμεσα με τη δομή του εδάφους, τη διάβρωση και τη διαθεσιμότητα του νερού. Οι οργανισμοί διαμορφώνουν το περιβάλλον μέσα στο οποίο αναπτύσσονται οι ρίζες.
Τα βακτήρια παράγουν κολλώδεις ουσίες που βοηθούν τα μικρά σωματίδια του εδάφους να ενώνονται. Οι μυκητιακές υφές συμβάλλουν στη σύνδεση και στη σταθεροποίηση αυτών των συσσωματωμάτων. Ανάμεσά τους σχηματίζονται πόροι, μέσα από τους οποίους μπορούν να κινηθούν το νερό και ο αέρας.
Οι ρίζες δημιουργούν διαδρομές καθώς αναπτύσσονται. Οι γαιοσκώληκες ανοίγουν στοές, ορισμένες από τις οποίες συνδέουν την επιφάνεια με βαθύτερα στρώματα. Έτσι, η βιολογική δραστηριότητα μπορεί να διευκολύνει την είσοδο του νερού και να βελτιώσει τον αερισμό του εδάφους.
Η προστασία αρχίζει στην επιφάνεια
Η βλάστηση και τα φυτικά υπολείμματα προστατεύουν το χώμα από την άμεση πρόσκρουση των σταγόνων της βροχής. Παράλληλα, οι ζωντανές ρίζες τροφοδοτούν τους μικροοργανισμούς με εκκρίσεις και συντηρούν τη δραστηριότητα στη ριζόσφαιρα.
Η διατήρηση της κάλυψης και ο περιορισμός της διατάραξης λειτουργούν συμπληρωματικά: προστατεύουν τόσο την επιφάνεια όσο και τη δομή που δημιουργείται κάτω από αυτήν.
Τι έδειξαν οι μελέτες
Οι Andrea Basche και Marcia DeLonge δημοσίευσαν το 2019 μια μετα-ανάλυση 89 μελετών, εξετάζοντας πώς διαφορετικές γεωργικές πρακτικές επηρεάζουν τον ρυθμό διήθησης, την ταχύτητα με την οποία το νερό εισέρχεται στο έδαφος.
Στις συγκρίσεις που ανέλυσαν:
- Οι καλλιέργειες εδαφοκάλυψης αύξησαν τον ρυθμό διήθησης κατά 34,8% κατά μέσο όρο, σε σχέση με τις αντίστοιχες εκτάσεις χωρίς φυτοκάλυψη.
- Τα πολυετή συστήματα, όπως πολυετή αγρωστώδη και αγροδασικά συστήματα, παρουσίασαν μέση αύξηση 59,2%, σε σχέση με ετήσιες καλλιέργειες.
- Η ακαλλιέργεια από μόνη της δεν παρουσίασε στατιστικά σημαντική αύξηση στο σύνολο των συγκρίσεων.
Τα ποσοστά περιγράφουν τους μέσους όρους των μελετών που αναλύθηκαν. Το βασικό εύρημα ήταν η σημασία της εδαφοκάλυψης και της συνεχούς παρουσίας ζωντανών ριζών.
Από τη διήθηση στη διαθέσιμη υγρασία
Η διήθηση περιγράφει πόσο γρήγορα εισχωρεί το νερό στο έδαφος. Η υδατοϊκανότητα περιγράφει πόσο νερό μπορεί να συγκρατήσει το έδαφος μετά την απομάκρυνση του νερού που στραγγίζει ελεύθερα. Για την καλλιέργεια έχει σημασία και ποιο μέρος αυτής της υγρασίας μπορούν να αξιοποιήσουν οι ρίζες.
Επομένως, εξετάζουμε μαζί την είσοδο του νερού, τη συγκράτησή του και τη δυνατότητα των ριζών να το προσεγγίζουν. Η δομή, το βάθος, η οργανική ουσία και η σύσταση του εδάφους συμμετέχουν σε αυτή τη λειτουργία.
Σύνδεση με το δικό μας πεδίο δράσης
Στο ΕΛΚΕΑΓΕ σχεδιάζουμε να παρακολουθούμε τη διήθηση του νερού στους ελαιώνες μας, μαζί με τη δομή και τη μικροβιολογία του εδάφους. Συνδέουμε τη φυτοκάλυψη και τις εφαρμογές κομπόστ και υγρών παραγώγων του με επαναλαμβανόμενες παρατηρήσεις στο μικροσκόπιο, σύμφωνα με την εκπαίδευσή μας στο Soil Food Web School.
Πηγές
- Soil Biology Primer, USDA NRCS, Elaine R. Ingham, Andrew R. Moldenke, Clive A. Edwards
- Basche & DeLonge (2019), Comparing infiltration rates in soils managed with conventional and alternative farming methods: A meta-analysis
- Soil Health on Cropland, USDA NRCS
- Biocrust-linked changes in soil aggregate stability along a climatic gradient in the Chilean Coastal Range (2022)
- Distribution of populations of micro-organisms in different aggregate size classes in soil as affected by long-term liming management
- How Do Earthworms, Soil Texture and Plant Composition Affect Infiltration along an Experimental Plant Diversity Gradient in Grassland?
- Soil Health Assessment, USDA NRCS
- Role of Organic Matter, USDA NRCS