← Αναγεννητικά Νέα · Θεματική βιβλιοθήκη

Θεματική βιβλιοθήκη · Δημοσίευση · 19 Οκτωβρίου 2026

Greenwashing στην αναγεννητική γεωργία: από τον ισχυρισμό στην απόδειξη

Τι μας διδάσκει μια απόφαση για διαφήμιση τροφίμων, τι ζητά η καθοδήγηση για αναγεννητικούς ισχυρισμούς και πώς αξιολογούμε τα στοιχεία.

Η αξιολόγηση χρειάζεται συγκεκριμένο αντικείμενο

Η αναγεννητική γεωργία μπορεί να περιγράφει σοβαρή δουλειά στο χωράφι. Η ίδια λέξη μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί σε μια αόριστη διαφήμιση. Για να ξεχωρίσουμε τις περιπτώσεις, χρειάζεται να εξετάζουμε τον συγκεκριμένο ισχυρισμό και τα στοιχεία του. Μια καταγγελία είναι αφορμή για έρευνα· δεν είναι από μόνη της απόφαση αρμόδιας αρχής. Αντίστοιχα, μια απόφαση για μία διαφήμιση δεν αποδεικνύει ότι κάθε προϊόν ή πρακτική μιας εταιρείας είναι προβληματική.

Το άρθρο συνεχίζει τα υπάρχοντα κείμενά μας για την αναγέννηση του εδάφους και τη διαφήμιση και τον έλεγχο των αναγεννητικών ισχυρισμών. Εδώ εστιάζουμε στη διαφορά ανάμεσα στην πραγματική τεκμηρίωση και στη γενίκευση που μπορεί να κάνει ένα διαφημιστικό μήνυμα.

Μια πραγματική απόφαση: Oatly, 26 Ιανουαρίου 2022

Η βρετανική Advertising Standards Authority εξέτασε πέντε ζητήματα σχετικά με διαφημίσεις της Oatly και δέχθηκε εν μέρει τις καταγγελίες: τέσσερα ζητήματα κρίθηκαν παραπλανητικά, ένα όχι. Σε έναν ισχυρισμό για 73% χαμηλότερες εκπομπές, τα στοιχεία αφορούσαν συγκεκριμένο ρόφημα και πλήρες αγελαδινό γάλα, ενώ το μήνυμα μπορούσε να εκληφθεί ως γενική σύγκριση όλων των προϊόντων. Σε άλλη σύγκριση, τα όρια κύκλου ζωής των κλάδων δεν ήταν ισοδύναμα. [1]

Η απόφαση δεν αφορούσε πιστοποίηση αναγεννητικής γεωργίας. Τη χρησιμοποιούμε ως παράδειγμα για τη σωστή επικοινωνία περιβαλλοντικών στοιχείων στα τρόφιμα. Το δίδαγμα είναι ότι ακόμη και υπαρκτές μετρήσεις δεν δικαιολογούν κάθε διατύπωση. Χρειάζεται αντιστοιχία ανάμεσα στο προϊόν που μετρήθηκε, στη σύγκριση που έγινε και στο μήνυμα που καταλαβαίνει ο καταναλωτής.

Η καθοδήγηση ειδικά για την αναγεννητική γεωργία

Η ASA/CAP έχει δημοσιεύσει καθοδήγηση για αναγεννητικούς ισχυρισμούς: σαφής εξήγηση πρακτικών και μετρήσεων, αποφυγή υπερβολής όταν εφαρμόζονται μόνο λίγες πρακτικές και προσοχή στους απόλυτους περιβαλλοντικούς χαρακτηρισμούς. Η αγορά πιστώσεων δεν αρκεί για να παρουσιαστεί μια παραγωγή ως αναγεννητική. Πρόκειται για βρετανική διαφημιστική καθοδήγηση, όχι για ελληνικό νόμο ή καταδικαστική απόφαση εναντίον συγκεκριμένου αγροκτήματος. [2]

Το ευρωπαϊκό πλαίσιο των ισχυρισμών

Η Οδηγία (ΕΕ) 2024/825 προβλέπει, μεταξύ άλλων, περιορισμούς σε γενικούς περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς χωρίς την απαιτούμενη τεκμηρίωση, σε σήματα βιωσιμότητας που δεν στηρίζονται σε σχήμα πιστοποίησης ή δημόσια αρχή και σε ισχυρισμούς για ολόκληρο προϊόν όταν αφορούν μόνο ένα μέρος του. Περιλαμβάνει επίσης απαγόρευση ισχυρισμών κλιματικής ουδετερότητας ή μειωμένου κλιματικού αντίκτυπου προϊόντος όταν βασίζονται σε αντιστάθμιση εκπομπών. Η προβλεπόμενη εφαρμογή των εθνικών μέτρων αρχίζει στις 27 Σεπτεμβρίου 2026. Δεν τεκμηριώνουμε εδώ ποια ακριβώς ελληνική πράξη ενσωμάτωσης εφαρμόζεται. [3]

Ένας πρακτικός έλεγχος πέντε ερωτημάτων

1. Ποιο είναι το αντικείμενο; Συγκεκριμένη παρτίδα, ένα αγρόκτημα ή όλη η εταιρεία;
2. Ποια είναι η αφετηρία; Υπάρχουν αρχικές μετρήσεις ή μόνο περιγραφή της επιθυμητής κατάστασης;
3. Τι μετρήθηκε; Δράσεις, εκτάσεις συμμετοχής ή πραγματικές μεταβολές σε έδαφος, νερό και βιοποικιλότητα;
4. Τι μένει έξω; Εισροές, μεταποίηση, μεταφορά, απώλειες και πιθανές αρνητικές επιπτώσεις;
5. Ποιος επαλήθευσε; Υπάρχουν δημόσια μέθοδος, ημερομηνία, αβεβαιότητα και ανεξάρτητος έλεγχος;

Αυτά αποτελούν τη δική μας προτεινόμενη διαδικασία ανάγνωσης, όχι αυτόματο τεστ νομικής ενοχής. Ένα πρόγραμμα μπορεί να είναι σε πρώιμο στάδιο και να μην έχει ακόμη πολυετή δεδομένα. Η έντιμη παρουσίαση τότε είναι να δηλώνει την έναρξη, τις δεσμεύσεις και το σχέδιο αξιολόγησης, χωρίς να τα εξισώνει με αποδεδειγμένη αποκατάσταση.

Πώς επικοινωνούμε τη δική μας δουλειά

Για έναν πιλοτικό ελαιώνα προτείνουμε να περιγράφεται ακριβώς τι έγινε: πότε περιορίστηκε η κατεργασία, ποια έκταση καλύφθηκε, τι κομπόστ εφαρμόστηκε και πώς παρακολουθήθηκε το έδαφος. Όταν υπάρχουν αποτελέσματα, να συνοδεύονται από τη μέθοδο και τα όριά της. Μια φωτογραφία δείχνει την εικόνα της ημέρας· δεν υποκαθιστά μέτρηση άνθρακα ή τεκμηρίωση βιοποικιλότητας.

Η διαφάνεια προστατεύει και τον παραγωγό. Του επιτρέπει να παρουσιάσει τη βελτίωση που πραγματικά πέτυχε, χωρίς να αναλαμβάνει μια γενική υπόσχεση που δεν μπορεί να αποδείξει. Η επιστημονική αβεβαιότητα μπορεί να δηλώνεται καθαρά, μαζί με τα επόμενα βήματα της έρευνας.

← Αναγεννητικά Νέα · Θεματική βιβλιοθήκη